Category Archives: Runasimi
Qhichwa simi icha Runasimi ñisqaqa Urin Awya Yalapi rimasqan rimaymi. Tawantinsuyup siminsi karqan. Kunanqa yaqa 14.000.000 runam kay simita rimanku, Piruwpi, Buliwyapi, Arhintinapi, Ikwadurpi, Chilipi, Kulumbyapi kaytaqa riman. Lliw Awya Yala rimaykunamanta astawan rimaqniyuqmi. Qhichwa sutita churarqa runasimiman Fray Domingo de Santo Tomás, ñawpaq qillqaq kay simimanta.
killa – Runasimi – Word of the Day (2017-12-03)
Killa
Killa nisqaqa tiksi muyuta muyupayanmi. Intimanta achkiyta chaskispa huk lawnin achkinmi, manataq huk lawchu. Huk kinraynin wiñaymi tiksi muyuman t’ikrasqam. Chay kinrayqa hunt’a achkiptin, hunt’a killa icha killa hunt’asqa ninchik. Manataq achkiptin, musuq killa ninchikmi.
Killaqa iskay chunka pusaqniyuq p’unchawpim – tawa simanapim – huk kutitam tiksi muyuta muyapayan, huk watapaq huk p’unchaw phaltaptin chunka kimsayuq kutitam. Huk muyusqanta – huk killa wañuymanta qatiqnin killa wañuykama – killa icha killa pacha ninchik.
Inkakunaqa killata Mama Killa nispa yupaycharqanku.
Runasimi – 2017-11-15
Runasimi – 2017-10-04
Runasimi – 2017-10-03
- maytu – libro
- qipi – bolso, mochila
- yaykuy – entrar
- sawna – almohada
- lluqsiy – salir
- waska – soga
- warkuna – colgador
- pichana – escoba
- kawitu – cama
- pacha – ropa
- qillqana – lapicero
- punku – puerta
- tiyana – silla
- wasi – casa
- yaku – agua
- mikhuna – comida
- aqa – chicha
- miski – dulce
- kachi – sal
- lawa – sopa
- mati – plato
- api – mazamorra
- manka – olla
Runasimi – 2017-10-02
- ima – qué
- imapaq – para qué
- imapi – en qué
- imamanta – de qué, porqué, desde qué
- imawan – con qué
- imarayku – por qué
- pi – quién
- pipa – de quién
- pita – a quién
- pipaq – para quién
- piwan – con quién
- mayta – a dónde
- mayman – hacia dónde
- maypi – a dónde, en dónde
- maykama – hasta dónde
- maymanta – desde dónde
- mayqin – cuál
Runasimi – 2017-10-01
Runasimi – 2017-09-30
- Ama hina kaychu – por favor
- sumaq ñawi – ojos bonitos
- Sunquyta kusichiway. – Alegra mi corazón.
- Sulpay / Añay – gracias
- Muchayta munayki. – Quiero besarte.
- Warmi kanaykitam munani. – Quiero que seas mi esposa.
- ¡Llank’ay! – ¡Trabaja
- ¡Ama sua! – ¡No seas ladrón!
- ¡Ama qilla! – ¡No seas ocioso!
- chansa – chiste
Runasimi – 2017-09-27
- ¿Qichwata yachankichu? – ¿Sabes Quechua?
- Arí, qichwataqa yachanim. – Sí, yo sé Quechua.
- Manam qichwata yachanichu. – No sé Quechua.
- Chayraqmi qichwataqa yachashani. – Recién estou aprendiendo Quechua.
- ¿Imataq kay? – ¿Qué es esto?
- Kayqa yachaywasim. – Esto es una escuela.
- ¿Imaynatataq nina “casa” qichwapi? – ¿Cómo se dice “casa” en Quechua?
- “Casa” qichwasimipiqa “wasi”. – “Casa” en Quechua es “wasi”.
- Tapukusayki. – Quiero preguntarte.
- ¡Tapukuy! – ¡Pregunta!